خوش آمدید

آماژه، سایتی است با چهار عملکرد:

1- راهنمای سفر

2- آموزش زبان فارسی

3- طراحی سایت و سئو

4- منِ نویسنده

* آماژه در فارسی باستان یعنی اشاره.

ارتباط با آماژه

Email: amojiry at gmail
Phone (Only in Telegram): +98-9356718113
Tehran

کتابخوانی همسایه، غاز است!

نگاهی به سرانه‌ی مطالعه در ایران و دیگر کشورهای جهان

کتابخوانی همسایه، غاز است!

امیرحسین مجیری/ سال‌هاست مفهومی به نام «سرانه‌ی مطالعه در ایران» مدام تکرار می‌شود. کسانی که از این عبارت استفاده می‌کنند، بیش‌تر منظورشان پاسخ به پرسش «هر ایرانی در شبانه روز چقدر مطالعه می‌کند؟» است. عددهایی که در این زمینه ارائه می‌شود، نیز در بازه‌ی گسترده ای پراکنده است. از 2 دقیقه در شبانه روز (علی اکبر اشعری، رئیس وقت کتابخانه ملی، اردیبهشت 87) تا 75 دقیقه و 34 ثانیه (منصور واعظی، دبیر کل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، اردیبهشت 91). هر کدام از این آمارگیری‌ها مبنای خاصی داشته و به روشی بوده است. بعضی از این روش‌ها اعلام شده‌اند و بعضی نه. این که چه چیز مطالعه محسوب می‌شود هم از دیگر نقطه های اختلاف و ابهام در این آمارهاست. مطالعه‌ی درسی، مطالعه در فضای مجازی، مطالعه‌ی قرآن و ادعیه و…

از سوی دیگر، این آمار با عددهایی از سرانه‌ی مطالعه در کشورهای دیگر مقایسه و مقدار مطالعه‌ی ایرانی‌ها خیلی پایین یا خیلی بالا اعلام می‌شود. در این نوشته، ابتدا در مورد مفهوم سرانه‌ی مطالعه و سپس مقدار مطالعه در کشورهای دیگر و در نهایت کمی هم در مورد میزان مطالعه در ایران گفته می‌شود.

سرانه‌ی مطالعه چیست؟

پژوهشی که رقیه اسکروچی و همکارانش (1391) بر اساس نظر صاحب نظرانی انجام دادند که در طرح‌های «بررسی میزان مطالعه ایرانیان» شرکت داشته‌اند، نشان داد که از دید این افراد، خواندن کتاب‌های آسمانی و دینی نه از روی عادت بلکه از روی آگاهی، کتاب‌های مختلف درسی و غیر درسی، مجلات، منابع کتابخانه ای، بازدید از سایت‌های خبری، شخصی، اطلاعاتی و وبلاگ‌ها، چک کردن ایمیل‌های دارای محتوا و حتا دیدن یا شنیدن برنامه های مستند غیر تفریحی تلویزیون و رادیو، مطالعه محسوب می‌شوند. اما مثلا چک کردن محتوای شبکه های اجتماعی، مطالعه به حساب نمی‌آیند.

از طرف دیگر، سرانه (per capita) مفهومی آماری است که مقدار یک متغیر در یک جمعیت را در طول یک سال (و نه در طول یک روز) بررسی می‌کند و در مورد مطالعه می‌تواند به این شکل تعریف شود: «میزان مطالعه‌ی مردم در طول یک سال» بر اساس کل جمعیت یا جمعیت باسواد. می‌شود مطالعه را به شکل جداگانه و تنها بررسی کرد یا این که در مجموعه‌ی دیگر فعالیت‌های روزانه‌ی افراد. یا حتا می‌شود به جای سؤال پرسیدن از افراد، مقدار فروش کتاب و امانت گرفتن کتاب را مبنای بررسی میزان مطالعه قرار داد. با این حال، سیامک محبوب (1391) می‌گوید در هیچ کدام از نوشته‌های علمی از عبارت سرانه‌ی مطالعه (reading percapita) استفاده نشده است. پس بهتر است وقتی از مقدار مطالعه‌ی هر نفر در روز حرف می‌زنیم از عبارت جایگزینی مانند «میزان مطالعه» استفاده کنیم.

میزان مطالعه در کشورهای دیگر چقدر است؟

دانشگاه آکسفوردِ انگلستان، مرکزی به نام «مرکزِ گذرانِ وقت» دارد که در آن، فعالیت‌های روزانه‌ی افراد را در کشورهای مختلف بررسی می‌کند. پژوهشی که فیشر و رابینسون (2010) برای این مرکز انجام دادند، فعالیت‌های روزانه در 22 کشور جهان را به شکل دقیق بررسی کرد. این پژوهش، کارهای روزانه‌ی افراد را در هفت طبقه، دسته بندی کرده است: کارهای درآمدزا، اشتغال غیر درآمدزا، نگهداری از کودکان یا حیوانات، کارهای شخصی (خواب، غذا، ورزش و…)، امور سازمانی و داوطلبانه، کارهای اجتماعی (رستوران، مهمانی، سفر و…) و دیگر کارهای روزمره (استراحت، کار با اینترنت، تلویزیون، رادیو، مطالعه و…). سیامک محبوب (1390) میزان مطالعه‌ی این پژوهش را در دو بخش «مطالعه برای کارِ درآمدزا» و «مطالعه در اوقاتِ فراغت» استخراج کرده است. بخشی از نتیجه‌ها به این شکل است:

نام کشور

میزان مطالعه برای شغل در روز

میزان مطالعه در اوقات فراغت در روز

جمع میزان مطالعه در روز

استرالیا

6 دقیقه

18 دقیقه

24 دقیقه

انگلیس

8 دقیقه

21 دقیقه

29 دقیقه

ایتالیا

9 دقیقه

17 دقیقه

26 دقیقه

آلمان

14 دقیقه

33 دقیقه

47 دقیقه

آمریکا

9 دقیقه

16 دقیقه

25 دقیقه

ترکیه

24 دقیقه

11 دقیقه

35 دقیقه

ژاپن

35 دقیقه

17 دقیقه

52 دقیقه

فرانسه

16 دقیقه

19 دقیقه

35 دقیقه

کره

17 دقیقه

15 دقیقه

32 دقیقه


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Search